Một đời người hiền

 

Cũng lâu lắm mình mới nhớ lại được khi tình cờ đi vào dinh điền cũ, tìm con đường nhà mình ở hồi trước.. rõ là người ta đã cố làm thay đổi diện mạo, con đường chính ngày trước nay chuyển sang đường phía sau.. ứng với nhà của các ông ấy mà, con đường chính ngày cũ bị khuất mất và chẳng đượcquan tâm mấy, các con đường ngang đều bị thu hẹp nhỏ lại, cỏ mọc đầy và cũng chẳng mấy người đi.. đúng là vật đổi sao dời mà nhất là khi lại có tác động chủ ý của con người, của các vị ấy...

Vì con đường cũ bị chuyển ra sau con đường chính nên hầu như không mấy ai biết đến con đường bên đó nữa, mình cứ đi trên con đường mới và tìm hoài hình ảnh cũ mà hổng thấy đâu.. có lúc còn nghĩ sao kỳ lạ vậy, hay mình nhớ sai nữa chứ...

.. Mình viết bài này nhớ về nhà bác 7 Diên, với nhà mình như thể anh em ruột rà, chuyện gì cũng có thể sẻ chia..

Ngày ấy vì hổng có ruộng đất nên đi dinh điền, dẫn 2 đứa con trai 12-15 tuổi đi gầy dựng cơ nghiệp nơi núi rừng heo hút.. hôm đi lên, khi phân công khiêng vác gạo tìm vào dinh điềm đã có hục hặc xảy ra, kẻ thì tỵ nạnh, đùn đẩy ... rồi khích bác nhau, mấy ông lớn 1 chút thì nói kháy, xúi giục mấy anh trai trẻ chống đối phá bĩnh, .. họ cho rằng Ba với bác Bảng không xứng làm phụ trách đoàn.. bởi còn có mấy ông khác học hành chữ nghĩa nhiều hơn, có bằng diplome nữa, còn trẻ thì có anh trẻ khỏe và giỏi võ nghệ , con nhà lò võ nữa, sao hổng để mấy người đó làm,.. phải từ chối khi ông kỹ sư đề xuất đi chứ để ổng còn phân công cho mấy ông kia làm mới xứng.. vậy nên hục hặc đến mức trổ c. nói bậy rồi động tay chân nữa.. dù bị té ngã hổng đánh được ba nhưng từ đó cũng bắt đầu cho sự cạnh tranh, hơn thua từng tý từng ly trong cuộc sống sau này, nhất là khi lập thành 2 phe cs va qg trong dinh điền..rồi kẻ lười biếng chỉ làm ăn tạm bợ, đi săn bắt hái lượm, ma lanh hàm hồ chiếm đất rồi bán lại lấy tiền mà chẳng chịu làm.. với những người chí thú làm ăn, bỏ công sức làm lụng khai hoang đất đai, sớm tối cần mẫn có cái ăn cái mặc còn tụi kia thì chẳng dư dả gì có khi còn thiếu thốn nữa..bữa chiều hôm đó mọi chuyện tạm ổn sau khi chia đoàn thành 2 nhóm, chia cả gạo muối trợ cấp nữa.. rồi tự tổ chức khiêng vác vào dinh điền.. hổng có dao rựa gì nên tìm cây củi khô họ chặt bỏ, hay cành cây gãy trong rừng làm đòn khiêng tạm thời, vậynên đi 1 đoạn gãy đòn khiêng mất gạo đổ vương vãi, phải bỏ túi nãi ra hốt lại được nhiêu hay bấy nhiêu rồi đùm túm mà mang đi, .. vào tới nơi đã chập choạng tối rồi, đêm đó ngủ giữa trời sao, dưới bóng cây trâm cổ thụ lớn cuối xóm nhà cũ có sẵn trong đó của mấy người đi dinh điền trước đây mấy năm..

.. Rồi từ hôm sau, kẻ lo chặt cây kẻ cắt tranh làm nhà tạm dài để ở chung, . phân công mỗi ngày 1-2 người ra chỗ đèo để chờ xe đoàn thứ 2 lên, sợ họ hổng biết đường như đoàn mình thì khổ.. chờ mãi chờ mãi, hẹn nhau tối đa 1 tuần mà giừo đây gần cả tháng trời, lại mưa gió tháng 11-12 nữa.. cả 4-5 chục con người cứ dài cổ ngóng hàng ngày do lúc đi họ hổng có mang theo gì hết ngoại trừ gạo được cấp, hai tay không thì biết làm gì, ..may mà mượn được đồ của xóm cũ mà dựng nhà tạm và gánh nước nấu cơm được.., mong đoàn thứ 2 lên để mang dụng cụ, giống má, ..tiền hỗ trợ thêm nếu xin được- khoản này sau kết quả là hổng xin được nên tiêu chuẩn mỗi người bị chia đôi vì thế mới dẫn đến chuyện đói ..hơn 2-3 tháng trời.. mấy ngày bác Diên được phân công ra đèo chờ đón bác chịu khó nhặt từng hạt gạo rơi vãi bữa trước, đùm vạt áo mang về, bác bảo hổng biết mai mốt rồi no đói thế nào, rảnh rỗi thì nhặt được chút đỉnh cũng là tốt, cố nhặt bằng hết.., nấu được nồi cháo.. trong khi những người khác đi trực đâu có ai nghĩ và làm như bác ấy đâu.. nghe bác tâm sự lại mới thấy con người bác thật là quý, mọi người hiểu và quý mến nhau không rời từ những chuyện nhỏ như vậy trong những ngày đầu tiên ở dinh điền.. rồi sau này hình thành 1 xóm nhỏ ở ngã ba cuối dinh điền.. hổng thèm bốc thăm giành giựtnhau vườn được ủi, chia theo lô.. để mặc họ giành còn tụi mình về cuối làng làm thành 1 xóm ở gần gần nhau là được, vườn hổng cần rộng như họ, làm thì ngoài rấy, rộng mấy hổng được, còn nhà ở gần nhau để nhìn qua nhìn lại, sớm tối có nhau.. các bác đều thống nhất 1 ý như vậy.. khi mà tổ chức chia vườn để ra ở riêng.. bác Diên là người cuối cũng rời cái nhà dài ở tàm cuối con dốc đầy kỷ niệm những ngày đâu, .. rồi cái nhà còn ở đó thêm 1 năm nữa, làm nhà kho để cuốc rựa, hom mì giống.. qua năm sau khi ủi đường lớn mới dỡ nó đi..

(sẽ viết tiếp dần dần mai mốt nữa.. 18-8-2020)

Những tháng ngày không quên được

Pham Thai- feb 18, 2013 - Đây là bài post Những ngày xưa (mình post lại lần nữa)

... Hôm nay trời mưa do không khí lạnh, lại nhớ ngày ấy mặc cho giá rét, mưa ướt tê cóng tay chân, nhóm rủ nhau đi phát cỏ rồi xin dây rau lang về trồng chỗ gần bến nước.. ai cũng tự nói với mình là

cứ trồng rồi được gì ăn nấy, không củ thì lá cũng được .. còn hơn nhịn đói đứt bữa, mà lại trúng ngay đầu mùa , trồng trỉa cần nhiều sức lực lắm.. Mỗi người tự đan 1 tấm tranh nhỏ để làm áo che mưa, không cúi xuống trồng được vì nước sẽ chảy vào cổ vào đầu, đành cứ đứng chờ mấy ông đàn ông vun luống xong thì đi theo che mưa cho mới trồng được... có cái rựa phát mượn của mấy nhà lên trước nhưng lại tuột cán mất, phải cầm cái lưỡi rựa mà quơ qua quơ lại, rồi chặt củi nhỏ nhóm lửa sưởi nhưng mà lạnh quá, chặt lâu quá nên rủ nhau đi gom, bứt mấy bụi cỏ lau khô đốt cho nhanh có mà sưởi... gần chục con người, loay hoay từ sáng sớm cho đến quá trưa - đoán là như vậy bởi nghe mùi thơm người ta nấu cơm trưa bay trong gió, cả nhóm đội áo mưa tấm tranh, bây giờ thì còn cuộn quanh người như cái áo cho ấm... lại bàn nhau mai mốt trời còn mưa, đất còn ướt, thì lại đi xin dây lang trồng nữa, cũng may là có mấy nhà họ thu hoach khoai lang khoai mì dần cho heo gà ăn nên có để mà xin làm giống, rồi lại trồng thêm khoai mì nữa, cứ kệ có cái cây ra lá hái ăn còn hơn nhịn đói, mà dự tính là đến gần 3 tháng mới khổ thân chứ, rồi lại phải chờ đậu trỉa xuống nó mọc lên ra bông ra trái nữa, ........khi đó mới có để mà ăn, tính ra dễ chừng phải 5-6 tháng ấy chứ, hổng biết rồi sẽ xoay trở ra sao nữa............

Cái ngày mà hái được nhúm đọt đậu trắng, người ta thì cắt bỏ để đậu ra bông còn mình thì chắt chiu đem về luộc chung với rau lang mà ăn, ăn cái mình làm ra lần đầu tiên mà ai cũng nước mắt rưng rưng... chừng đó mới dám tin là đỡ đói rồi, chờ từng ngày trái đậu già để hái vô luôc ăn cho đỡ thèm cái ăn.... vậy đó cái ngày mới vô trỏng gian truân tới vậy đó chị à, chị hỏi thì tui mới kể, chớ kể ra rồi nước mắt lưng tròng đây nè chị... Đói, hết gạo, hết tiền, phải xin mượn của mấy người lên trước, nhưng họ cũng hổng có dư, gần cả trăm con người, lớn bé đủ cả, ai cũng đói mờ cả mắt, xin hái mót đậu rài trên rẫy để ăn mà có được bao nhiêu, .. may nhờ có nhà mấy người lên trước nên còn chỗ nương tựa chút đỉnh chớ không thì hổng biết rồi sẽ ra sao nữa, may có nhà bác bốn Triều còn nguyên lẫm lúa để dành gom lại từ ba bốn năm rồi, bác ấy thương mà xuất ra cho, cũng phải đến sáu bảy trăm ký lúa, (lúa rẫy làm năng suất thấp lắm, cả sào đất lúa được tạ, tạ rưỡi lúa là hết mức rồi...), nhờ đó mà ráng qua cái đận đói đó đợi được tới mùa có đậu trắng để ăn, rồi sau lâu nữa mới tới có bắp... ..

thiệt cảm ơn nhà bác Triều, và cảm ơn tất cả các nhà lên trước đó, kể cả mấy người dân tộc giúp chữa bệnh bằng cây lá rừng nữa.... Vậy đó nhưng cũng chỉ cố thêm được hơn tháng chớ mấy, lại đói mờ cả mắt, nhưng khả năng giúp của mấy nhà lên trước chỉ tới đó, hết lòng hết sức rồi... Bí bách quá nên lại xin mượn lúa của người dân tộc trong buôn ở gần đó, họ cũng thương khi thấy cả chục người qua năn nỉ xin mượn lúa ăn, mà ai cũng như chiếc bóng, trai trẻ mà giờ đi còn hổng nổi, chỉ dám mượn 1 tạ mà chia nhau đùm túm mỗi người 1 túi chớ vác khiêng hổng còn nổi nữa mới thấy tội chớ.., đó là lời kể của người cho mượn, mà lại hổng dám mượn nhiều, sợ mùa bị trễ thì làm đói lây sang nhà người cho mượn, nếu trời hổng thương mà làm cho trễ mùa thì đành chịu đói chết mà còn hổng trả được nợ lúa mượn này nữa..........Nhờ có thêm ít lúa mượn đó mà lắt lay tới khi trời đổ mưa và bắt đầu làm mùa được, khi đó thì rau lá nó lên lại nhiều, có cái để mà ăn đỡ dạ,......Ở quê thì hổng có đất đai, làm thuê cả 1 mùa dư được hơn bao lúa chớ mấy, đó là họ thương còn cho mình làm thuê, chớ họ hổng cho thì chịu đói meo, đi ăn xin cũng có......tụi tui toàn là người nghèo nên mới đi dinh điền mong là lên đây có đất đai, ráng làm kiếm cái ăn, ai dè mới lên chân ướt chân ráo đã đụng cái chuyện đói ăn khổ tới vậy......... Qua năm đầu đó rồi thì sau cũng đỡ dần, chịu siêng chịu khó làm thì cũng có, làm được nên nhất mới chừng 2 mùa chớ mấy, chưa kịp mừng đã phải bỏ nhà bỏ cửa chạy, người ra bmt , người đi chỗ khác tứ tán hết cả, có người còn mang theo được chút đỉnh có người đi mà chẳng đem được gì... ra đây làm thuê làm mướn gầy dựng lại từ đầu.. nghĩ thiệt là tiếc, và cũng thiệt là tủi cho cái thân phận tụi tui lắm, ..đâu phải làm biếng hổng chịu làm ăn, có rẫy, có sức làm đó mà phải đành bỏ ra đây làm thuê, bữa đói bữa no ... .. , cũng cố gắng đùm bọc nhau nhưng ai

cũng khó, mỗi người mỗi nẻo, đi thăm được nhau là đã khó, có nhà còn phải thay đổi gốc tích, nói tiếng vùng khác, thay đổi tên họ, sống khép mình ...... Ra đây rồi lâu lâu lại ngồi nhớ về hồi ở trỏng, có ai quên chút nào đâu, từ cái ngày đi lên cho tới chừng ra đây, bao nhiêu là chuyện, hổng có quên chút nào hết... chỉ sợ lâu sau này ở ly tán hết thì có khi quên ít nhiều, nhưng mà chắc là các chuyện có liên quan tới mình, chuyện đói ăn, nhường cơm sẻ áo cho nhau hồi đó .. thì khó mà quên....

Ngày trở về của nó

6g chiều tối nó về đến nhà chị nó, mặt mũi áo quần bị ám khói xe đò đen xì cả, chị nó mừng vì nó về nhưng nhìn nó mà ái ngại quá, nó háo hức kể về chuyện nó được về và chuyến đi về của nó cho chị nó nghe.. nó mới được người ta cho giải ngũ về sau hơn 2 năm nằm chữa bệnh mãi ở quân y viện mà bác sỹ chẳng chữa hết được bệnh cho nó, cũng chẳng rõ nó bệnh như thế nào chỉ đoán già đoán non rồi cho nó thuốc vậy thôi, họ cũng có nhiều máy móc chẩn đoán và thuốc tốt nhưng chịu bó tay nên họ quyết định cho nó giải ngũ và nó về với 1 lô thuốc lớn người ta cho uống cả 6 tháng tới, ... nó nói vậy là nó thành công được trở về nhà không phải đi lính nữa, nó hồ hởi kể về chuyến đi về của nó, từ sài gòn về nó chọn đi theo đường 14, nó thích đi theo đường này để hiểu biết thêm, tuyến đường này lâu nay người ta hầu như không chạy sài gòn ban thuột nữa mà chỉ chạy đường nha trang đi vòng xuống quốc lộ 1 cho an toàn vì đánh nhau dữ quá, mấy cái trận đồng xoài, rồi phú giáo, nhơn thành.. chiến tranh dữ dội nên xe không chạy

đường này nữa, nó bảo có lẽ nó chỉ có 1 cơ hội này để đi đường này cho biết, biết cả sự khốc liệt của chiến tranh đã xảy ra để bổ sung thêm những hiểu biết về sự khốc liệt chiến tranh vào dịp Mậu thân mà nó từng chứng kiến ở Huế trước khi nó bước vào quãng thời gian sống trong các quân y viện, nó nghĩ chắc mai mốt về nhà làm rẫy chắc hổng có mấy cơ hội đi đâu nữa.., để đi về nó phải đi theo từng chặng đường, trước tiên nó đi chặng sài gòn tây ninh, rồi xuống xe dọc đường nó đi tiếp lên quảng đức - gia nghĩa, đắc nông, rồi lại đón xe đi tiếp chặng gia nghĩa dăk min, tới đó lại đi xe dăk min ban thuột, nhiều chặng vậy đó nhưng nó sẵn sàng chịu đựng đi để cho biết thêm, xe đò loại nhỏ và chở nhiều người nên đa phần ngồi chen chúc nhau, có khi phải ngồi sau xe, đu bám ở đằng sau nên vất vả lắm cơ, nhất là chặng dăk min ban thuột nhiều người đi quá nên mấy anh trai như nó nhường chỗ và ra đu bám đằng sau xe cả, cái xe bị xì ống khói nữa nên cuối cùng mặt mày áo quần nó bám đầy muội đen xì, nhìn cứ như người ấn độ, nó cười nói với chị nó như vậy.., chị nó hỏi sao hổng về qua nhà xe chạy ngang qua mà, nó bảo nhân tiện theo xe về thăm chị luôn, trước 1 chút cũng được mai mốt nó về nhà rồi đi thăm sẽ bất tiện tốn tiền nữa, mà làm nông chắc chẳng có mấy đồng, nên hà tiện 1 chút vậy.. Nó tắm giặt rồi nghỉ thôi, có lẽ trong nó bây giờ là cảm giác hạnh phúc nhất, nó như con chim sổ lồng được tự do, từ nay nó được về sống cùng gia đình, bên cha mẹ anh chị em mà nó phải rời xa từ năm 7 tuổi để theo nghiệp tu hành mà người ta gán ghép cho nó, bây giờ thì không đi lính giết người- chết chóc cũng không phải ở chùa nữa rồi... Mấy cái áo trắng mà nó mua mặc toàn vải tốt và dày, riêng cái áo mặc đi về thì ám khói đen mà nó giặt tốn nhiều xà bông quá nhưng vẫn không sạch trắng được, sáng ngày đem áo ra phơi nhìn cái áo màu không còn trắng nữa chị nó tiếc quá, cứ trách nó sao hổng chọn chỗ ngồi trên xe mà đứng làm chi, lại đứng gần ống khói để bị đen xì vậy.. nó chỉ cười trừ thôi, 1 lúc lâu cái áo phơi chưa khô, nó chợt nảy ra ý định mới, bây giờ về chủ yếu là đi làm nông với gia đình thôi nên có cần gì áo màu trắng đâu, nghĩ cách nhuộm màu cho hết cả 3,4 cái áo trắng luôn đi, nó nhớ lại hồi nhỏ bà nội hay dùng nước tro với thuốc nhuộm để nhuộm áo quần hồi nó còn nhỏ ở nhà, nó nghĩ tới dùng màu đất đỏ như vậy sau này sẽ không thấy dơ áo khi mặc nữa, vậy là với đất cùng với tro bếp nó hì hục vò ngâm, xả để nhuộm áo, loay hoay đến trưa nó cũng làm xong, phơi 1 dãy 4 cái áo màu cam cam đất đỏ, nó thấy hài lòng lắm. Trưa chị nó với bà 7 đi bán ngoài chợ về, thấy dãy áo nó phơi thì nói ngay cái thằng chắc lại bệnh rồi chớ sao đi về đen thui vậy rồi bây giờ lại đem nhuộm cả 4 cái áo trắng, sao hổng để mặc màu trắng cho đẹp đẽ mà lại nhuộm, rồi ai đời lại lấy đất mà nhuộm màu nữa chớ, đúng là điên hết biết, người ta thì có cái áo trắng tốt để mặc là may lắm rồi còn mình thì lại đi làm cho cái áo trắng thành ra màu đất bẩn như vậy, mặc đi đâu được nữa, tiếc mấy cái áo thôi...

họ nghĩ vậy nó có giải thích cái ý mình thế nào cũng chẳng ai nghe ra cả.. hơi buồn lòng, nó đành chịu thôi, không thể giải thích cho họ hiểu được. Sáng hôm sau áo khô hết rồi nó thu xếp rồi về nhà ba mẹ, chuyện nghĩ nó đau bệnh đành để đó từ từ giải thích thêm... Nó về nhà Ba mẹ sống, nó sống tiếp lại quãng thời gian thơ ấu đã mất trong gia đình mình, nó có rất nhiều chuyện tâm sự, nhiều những chuyện nó cần biết về những gì gia đình đã trải qua suốt mười mấy năm nó hổng ở nhà.. Nó cảm thấy mình lại như con trẻ, nó muốn nũng nịu cùng mẹ, quấn quít bên cha, ríu rít chuyện trò như những trẻ con khác mà nó từng thấy ngày nhỏ, những năm tháng nó phải sống trong thân phận 1 chú tiểu nên không thể làm được.. nó xin ngủ cùng mẹ để tâm sự, nó xin nằm bên ba để hỏi han, cùng cả nhà đi làm rẫy mỗi ngày, cùng ngồi ăn 1 mâm cơm với ba mẹ và các em, nó cũng ăn theo lối chay thôi, nó quen như vậy rồi .. nó sống thật hạnh phúc yên ổn và ấm áp trong gia đinh. Chị nó thỉnh thoảng về thăm, cũng rất quan tâm nó sống ở nhà như thế nào, nhưng ngặt nỗi khi nghe kể những chuyện nó ngủ cùng mẹ, cùng ba thì chị nó lại khẳng định là nó có vấn đề thần kinh, bệnh tật chớ ai đời lớn hơn 30 tuổi còn đòi ngủ chung với mẹ.. cứ nghĩ và nói như vậy chị nó gieo vào lòng ba mẹ nó và các em ý nghĩ nó đau bệnh thần kinh, người ta chữa hổng hết nên mới cho nó về, phải quan tâm coi chừng nó phát bệnh nhiều hơn.. ngày trước khi nó còn ở quân y viện sài gòn ba nó có lặn lội đường xa vào thăm nó, 1 lần duy nhất và cũng là người duy nhất đi thăm bệnh nó, ba ở với nó 3 ngày, nó xúc động vô cùng, ngày ba nó về nó đi theo tiễn chân, dắt ba qua đường xong nó đi trở về mà chân không muốn bước cứ đứng mãi 1 chỗ ngắm nhìn theo ba nó, ba nó cũng vậy cứ nhìn nó miết, nó lỡ nhịp đèn đỏ rồi nên đành đứng im cho xe chạy chờ nhịp đèn đỏ tới mới đi được, ba nó thấy nó cứ đứng giữa đường mà xe thì chạy bốn xung quanh nên lo lắng nhiều lắm, cái hình ảnh ấy ấn tượng mãi, về nhà ba nó kể cho chị nó và những người khác nghe, ai cũng chỉ nghĩ là nó phát bệnh nên đứng giữa đường chẳng sợ xe cộ gì cả, hầu như không ai hiểu được hoàn cảnh lúc đó, chuyện này được ghi nhớ kỹ và xem như 1 dấu hiệu bệnh tật của nó...., sẵn có những ấn tượng cũ như vậy nên vậy là đối với cả nhà nó mặc nhiên trở thành 1 kẻ bệnh tật mà không thể nào phân trần cho ai hiểu được, nó buồn quá đi mất, nó trở về sống cùng gia đình là để làm trách nhiệm con trưởng chăm lo cho ba mẹ và các em chăm lo cho gia đình, nó chưa làm được gì thì ngay lập tức bị biến thành kẻ bệnh tật thế này thì nó còn làm gì được nữa, nó sống thế nào bây giờ, dự định của nó làm sao làm được, đúng là cuộc đời nó toàn gặp chuyện bất hạnh chẳng như ý gì cả, lúc nhỏ chỉ vì nhường nhịn miếng ăn mà mang tiếng đến nối bị bắt đi tu, đi tu thì vì thầy dạy mình không được lòng giáo hội nên học trò của thầy đi thi vào hàng tăng lữ (đại đức) chẳng ai được cho đậu cả, rồi người ta lại bắt tay với cảnh sát kéo đến bắt cả lũ học trò của thầy đi lính, coi như đóng cửa chùa luôn vậy, đi lính thì ở tận vùng chiến sự cam go nhất, giết chóc tơi bời, cố giả đau bệnh để nằm quân y viện mãi chịu bao nhiêu điều trị, thử nghiệm, tác dụng phụ của thuốc.. để được người ta cho giải ngũ, để được về nhà, tưởng là có được hạnh phúc sống ai dè lại chịu cái cảnh bị xem là bệnh nhân thường trực như thế này...

 ông trời ơi lỗi ở đâu vậy??